Ubezpieczenie Odpowiedzialności Cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jest określone Ustawą z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych i jest to odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń za szkody wyrządzone w związku z ruchem pojazdu mechanicznego przez posiadacza tego pojazdu lub kierującego. Najwięcej jednak problemów wszystkim posiadaczom pojazdów mechanicznych i będących posiadaczami polis ubezpieczenia OC sprawia czas lub przyczyna rozwiania tejże umowy. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie przesłanek rozwiązania tej umowy i problemów sygnalizowanych przez konsumentów ubezpieczeniowych.
Przesłanką rozwiązania umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest również oświadczenie nabywcy o wypowiedzeniu umowy w trybie art. 31 ust. 1 ustawy o ubezpieczenia obowiązkowych (art. 33 pkt 4 ustawy).
Zgodnie z art. 31 ust. 1 tejże ustawy w razie zbycia pojazdu mechanicznego, którego posiadacz zawarł umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, na nabywcę pojazdu przechodzą prawa i obowiązki zbywcy wynikające z tej umowy. Umowa ubezpieczenia ulega rozwiązaniu z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że nabywca wypowie ją przed upływem 30 dni od dnia nabycia pojazdu mechanicznego. W przypadku złożenia wypowiedzenia umowy w związku z nabyciem rozwiązuje się ona z upływem 30 dni następujących po dniu nabycia pojazdu mechanicznego.
Istnieje pogląd, podzielany przez Rzecznika Ubezpieczonych, który mówi, iż nabywcy przysługuje pełny 30-dniowy termin do wypowiedzenia, nawet w sytuacji gdy pierwotna umowa, istniejąca w chwili sprzedaży wygasła przed jego upływem. W związku z czym uprawnienie to należy odnieść do kolejnej umowy ubezpieczenia, która została zawarta na skutek działania normy z art. 28 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Pogląd ten uzasadniany jest stanowiskiem, iż brak jest przepisu, który wprost stanowiłby, iż uprawnienie odnosi się tylko i wyłącznie do istniejącej umowy w chwili jej sukcesji poprzez nabycie pojazdu, i że 30-dniowy termin ulega proporcjonalnemu skróceniu w sytuacji jej wcześniejszego wygaśnięcia.
Praktyka wskazuje także, iż dla danego pojazdu w danym roku kalendarzowym zawierane jest kilka umów obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zjawisko to często występuje, gdy dany pojazd mechaniczny jest w krótkim okresie czasu przedmiotem wielokrotnego obrotu, a każdy z kolejnych nabywców zawiera dla tego pojazdu mechanicznego umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. W takich sytuacjach nabywca pojazdu mechanicznego często nie wie, że dla danego pojazdu jest zawarta inna umowa (zawarte inne umowy) ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Powstaje zatem zasadne pytanie, co się dzieje w sytuacji, gdy nabywca pojazdu mechanicznego przy zachowaniu należytej staranności nie wiedział lub nie mógł się dowiedzieć, że dla nabywanego pojazdu mechanicznego zawarta jest inna umowa ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, nie wypowiedział jej (bo nie mógł wypowiedzieć) w trybie art. 31 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, składka za tę umowę była opłacona w pełnej wysokości i doszło następnie do działania klauzuli prolongacyjnej, a nabywca zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia samochodu z innym zakładem ubezpieczeń. Od strony teoretyczno prawnej mamy do czynienia nie tylko z tzw. podwójnym ubezpieczeniem OC, ale również z potencjalnym roszczeniami regresowymi względem zbywcy pojazdu mechanicznego. Pytanie, czy w takiej sytuacji ubezpieczający – nabywca pojazdu, poza instytucją zwolnienia z długu, będzie mógł się skutecznie uchylić od zapłaty składki za tą pierwszą umowę. Wydaję się, iż w takiej sytuacji istnieje możliwość kontestowania ewentualnego wezwania do zapłaty na podstawie zarzutu opartego na art. 5 k.c. tj., zarzutu nadużycia prawa podmiotowego przez wierzyciela poprzez żądanie zapłaty składki w sytuacji obiektywnej braku świadomości przez dłużnika udzielania ochrony ubezpieczeniowej.
Skuteczna możliwość uchylenia od zapłaty składki, w oparciu o powyższą podstawę prawną i faktyczną, byłaby możliwa dopiero w postępowaniu sądowym.
Materiał opracowała Katarzyna Siwiec na podstawie artykułu p. Pawła Wawszczaka
Przesłanki rozwiązania umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
Monitor Ubezpieczeniowy nr 42
