Likwidacja szkody w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu ( tzw. potrącenia amortyzacyjne)

Zakłady Ubezpieczeń dokonują najczęściej potrąceń amortyzacyjnych, ponieważ w ich ocenie ( ZU ) zastosowanie nowych części do naprawy pojazdu kiedy ten pojazd nie jest dopiero co zakupionym czyli nowym pojazdem spowoduje wzbogacenie się poszkodowanego, bowiem uszkodzone elementy pojazdu były już częściowo zużyte.

W ocenie Rzecznika Ubezpieczonych w większości sytuacji takie działanie Zakładów Ubezpieczeń tzn. dokonywanie pomniejszenia kwoty odszkodowania o współczynnik amortyzacji jest nieuprawnione i nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących normach prawnych oraz orzecznictwie.

Zgodnie z treścią art.34 ust.1 i art.36 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszem Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach OC posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym , jeżeli są oni zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę.

Stosowanie do treści z art. 361 par. 1 KC , obowiązek naprawienia szkody obejmuje straty , które poszkodowany poniósł oraz korzyści, które mógłby osiągnąć ,gdyby szkody mu nie wyrządzono. Zasadą jest, że naprawienie szkody polega na przywróceniu stanu poprzedniego, chyba że poszkodowany wybrał świadczenie polegające na zapłacie odpowiedniej sumy pieniężnej albo za świadczeniem w pieniądzu przemawiają szczególne okoliczności . Analiza treści art. 361 KC, umożliwia stwierdzenie, iż świadczenie odszkodowawcze powinno uwzględniać , w przypadku uszkodzenia rzeczy, wszelkie celowe i ekonomiczne uzasadnione wydatki poniesione w celu przywrócenia stanu poprzedniego rzeczy.

Przywrócenie uszkodzonej rzeczy do stanu poprzedniego powinno obejmować doprowadzenie jej do stanu używalności i jakości w zakresie istniejącym przed wypadkiem.

Zgodnie zaś z treścią art.363 par. 1 KC, ‘’ naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było nie możliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu ‘’. Z zasady wyrażonej w art. 363 par.1 KC, a ponadto z podstawowej normy art. 361 par.2 KC, wynika zatem, że jeżeli do osiągnięcia celu jakim jest przywrócenie uszkodzonego pojazdu do stanu poprzedniego sprzed szkody konieczne jest użycie nowych części i innych materiałów, to poniesione na nie wydatki wchodzą w skład kosztów naprawienia szkody, które osoba zobowiązana do naprawienia szkody, bądź też Zakład Ubezpieczeń świadczący ochronę ubezpieczeniową obowiązany jest zwrócić poszkodowanemu.

Podsumowując, w ocenie Rzecznika Ubezpieczonych przepis art.361 KC, nakłada na Zakłady Ubezpieczeń obowiązek poniesienia kosztów naprawy pojazdu w przypadku dochodzenia przez poszkodowanego odszkodowania w ramach OC ( NIEZALEŻNIE CZY SZKODA JEST LIKWIDOWANA METODĄ KOSZTORYSOWĄ CZY TEŻ RACHUNKOWĄ ), również kosztu zakupu nowych części i materiałów, jeżeli są one niezbędne aby poszkodowany mógł przywrócić stan pojazdu sprzed wypadku. W konsekwencji należy przyjąć, iż naprawienie pojazdu częściami nowymi nie stanowi wzbogacenia po stronie poszkodowanego. Nie można żądać od poszkodowanego aby zastąpił części zniszczone, częściami używanymi o podobnym stopniu zniszczenia , czy też zakład naprawczy, dokonujący naprawy w miejsce uszkodzonych części , wmontował stare części częściowo zużyte.

Tak więc zastosowanie potrąceń amortyzacyjnych pozbawione jest nie tylko podstawy prawnej ale prowadzi również do niedopuszczalnej sytuacji , w której następuje częściowe przeniesienie na poszkodowanego ciężaru przywrócenia uszkodzonej rzeczy do stanu poprzedniego – w oderwaniu od rzeczywistego obowiązku odszkodowawczego sprawcy szkody i tylko z tej przyczyny iż rzecz uszkodzona była już częściowo używana.

W ocenie Rzecznika powyższe stanowisko, potwierdzają wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1972 r. (sygn. akt II CR 425/72, opubl. OSNC 1973, nr 6, poz. 111); z dnia 5 listopada 1980 r. (sygn. akt III CRN 223/80, opubl. OSNC 1981, nr 10, poz. 186); z dnia 25 kwietnia 2002 r. (sygn. akt I CKN1466/99, opubl. OSNC 2003, nr 5, poz. 64), czy też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 2003 r. (sygn. akt V CKN 308/01, niepubl.).

Zwiększenie wartości pojazdu po naprawie można by uwzględnić tylko wtedy, gdyby chodziło o wykonanie napraw takich uszkodzeń, które istniały przed wypadkiem , albo ulepszeń w stosunku do stanu przed wypadkiem. Jednakże Zakład Ubezpieczeń powinien każdorazowo przedstawić dowody wraz z uzasadnieniem, iż naprawa pojazdu w oparciu o ceny części nowych spowoduje wzrost wartości pojazdu poszkodowanego oraz jednocześnie powinien wykazać uszkodzenia niektórych elementów pojazdu które istniały jeszcze przed zdarzeniem, które skutkowało odpowiedzialnością ubezpieczyciela.

Materiał opracowała Katarzyna Siwiec na podstawie artykułu p. Bartłomieja Chmielowca

Pomniejszenie wartości części koniecznych do naprawy pojazdu ( tzw. Potrącenie amortyzacyjne lub merkantylny ubytek wartości ) w przypadku likwidacji szkody w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego.

Monitor Ubezpieczeniowy nr 42